Veilig misverstanden melden op het werk › Etop

Veilig misverstanden melden op het werk

Veilig misverstanden melden op het werk

In dit rapport treft u de evaluatie van de Onderzoeksraad Integriteit Overheid en het Adviespunt Klokkenluiders aan, evenals van het ‘Besluit Melden Vermoeden van Misstand Rijk en Politie’ en het ‘Tijdelijk Besluit Commissie Advies- en Verwijspunt Klokkenluiden’. De evaluatie is in een korte periode in het voorjaar van 2014 uitgevoerd en omvat een betrekkelijk korte te evalueren periode, te weten oktober 2012 – voorjaar 2014. Het is belangrijk de bevindingen (mede) in dat licht te plaatsen.

 

In het ‘Besluit melden vermoeden van misstand bij Rijk en Politie’ is de bepaling opgenomen (artikel 36) dat de minister binnen vijf jaar na inwerkingtreding van de regeling verslag uitbrengt over “de doeltreffendheid en de effecten […] in de praktijk”. Voor wat betreft het ‘Tijdelijk besluit Commissie advies- en verwijspunt klokkenluiden’ geldt dat dit besluit medio 2015 vervalt.
De ministeries van BZK en SZW hebben als opdrachtgever de volgende onderzoeksvragen geformuleerd:
- Functioneren Onderzoeksraad Integriteit Overheid en het Adviespunt Klokkenluiders effectief binnen de huidige regelingen?
- Op welke wijze (inclusief aanpassing wet- en regelgeving) kan die effectiviteit verder worden vergroot?
- Op welke wijze kan beter worden aangesloten bij de wensen die politiek en maatschappelijk leven met betrekking tot de bescherming van klokkenluiders?

De onderzoeksvragen zijn uitgewerkt in een set deelvragen die we – gegeven de onderzoeksopzet – in detail of globaal beantwoorden.

Aanpak
Het onderzoek heeft uit een aantal hoofdelementen bestaan:
- Een documentenstudie.
- Twee grote enquêtes onder private en publieke werknemers over ‘veilig misstanden melden op de werkvloer’ en de rol van regelingen / procedures en ‘meldinfrastructuur’ daarbij.
- Gesprekken met experts en stakeholders uit het veld en 20 nader verdiepende gesprekken met respondenten van de enquête (met werknemers die een misstand signaleerden en / of meldden).

De opdracht is begeleid door een begeleidingscommissie, waarin naast de opdrachtgevers twee experts op persoonlijke titel zitting hadden.

Diverse conclusies hieronder, download voor meer informatie het gehele rapport.

De meerderheid van de werknemers werkt in een organisatie waarin de infrastructuur voor het melden van vermoedens van misstanden aanwezig lijkt te zijn.

Ruwweg een kwart van de werknemers heeft de afgelopen twee jaar een vermoeden van een misstand gehad. Circa de helft daarvan heeft daar ook intern melding van gemaakt. Enkele procenten hebben (ook) de externe weg bewandeld. Het meldgedrag lijkt daarmee in lijn te zijn met de procedures zoals de Onderzoeksraad Integriteit Overheid en Adviespunt Klokkenluiders voorstaan.

Het wel of niet melden van misstanden wordt beïnvloed door de aanwezigheid van een goede (meld-) infrastructuur en een positieve perceptie van de eigen organisatiecultuur op het punt van integriteit en openheid. In organisaties waar de infrastructuur aanwezig is en de cultuur als positief wordt ervaren, worden minder misstanden gesignaleerd en wordt tegelijkertijd verhoudingsgewijs meer gemeld. Andersom komen er meer vermoedens van misstanden voor in organisaties waar de cultuur als negatief wordt ervaren (ten aanzien van integriteit) en er geen meldprocedures aanwezig zijn.

Conclusie
Het glas is half vol én half leeg. Het systeem voor het melden van vermoede misstanden functioneert in veel gevallen naar behoren. Werknemers melden, ondervinden positieve gevolgen en de misstand is opgelost. Daar staat een forse groep tegenover die exact het tegenovergestelde ervaart. Kortom, er is zeker nog winst te behalen.

In grote lijnen is het samenstel van klokkenluidersvoorzieningen helder. Eerst intern melden en wanneer dat – om welke reden dan ook – geen resultaat heeft / kan hebben, dan melding doen bij een externe instantie. Het doen van een externe melding is complex. Er zijn talloze instanties waar men melding kan doen. Het is voor een aantal klokkenluiders lastig om daarin de ‘juiste’ weg te vinden.

Goed op de hoogte zijn van de laatste ontwikkelingen?

Meld je aan voor onze maandelijkse nieuwsbrief